Khi tính giá thành một chiếc túi, ví, balo hay cặp da, nhiều thương hiệu thường chú ý đến giá mua vật liệu nhưng lại ít để ý một yếu tố khác: cùng một lượng da đầu vào, thực tế có bao nhiêu phần có thể trở thành chi tiết sản phẩm?
Đây chính là lý do định mức tiêu hao da có vai trò quan trọng trong quá trình làm mẫu, báo giá và sản xuất hàng loạt. Hai thiết kế có kích thước gần giống nhau nhưng cách chia rập, hướng vân, vị trí lỗi trên da hay yêu cầu đồng màu khác nhau có thể dẫn đến lượng nguyên liệu sử dụng rất khác.
Hiểu Yield Rate không chỉ giúp xưởng tính vật tư sát hơn mà còn giúp Local Brand biết chi phí đang phát sinh ở đâu và có thể tối ưu từ khâu thiết kế như thế nào.
Định mức tiêu hao da là gì?
Hiểu đơn giản, định mức tiêu hao da là lượng nguyên liệu cần chuẩn bị để sản xuất một sản phẩm hoặc một số lượng sản phẩm nhất định, sau khi đã tính đến phần da thực sự sử dụng được và phần hao hụt trong quá trình cắt.
Trong sản xuất đồ da, không phải toàn bộ diện tích mua về đều có thể biến thành chi tiết sản phẩm.
Một tấm da có thể xuất hiện:
- Sẹo hoặc vết tự nhiên.
- Vùng màu không đồng đều.
- Khu vực quá mềm hoặc quá cứng.
- Mép da khó sử dụng.
- Phần không phù hợp với hướng vân yêu cầu.
- Khoảng trống phát sinh khi sắp xếp rập.
Vì vậy, nếu chỉ cộng diện tích các chi tiết của sản phẩm rồi nhân với số lượng cần sản xuất thì lượng da mua thực tế thường sẽ thiếu. Đó là lúc tỷ lệ sử dụng da và Yield Rate cần được đưa vào bài toán.
Yield Rate trong sản xuất đồ da được hiểu như thế nào?
Yield Rate có thể hiểu là tỷ lệ giữa diện tích nguyên liệu thực sự tạo thành các chi tiết đạt yêu cầu và tổng diện tích nguyên liệu đầu vào.
Có thể biểu diễn đơn giản:
Yield Rate (%) = Diện tích chi tiết sử dụng được / Tổng diện tích da đầu vào × 100
Ví dụ, một lô da có tổng diện tích 100 m² nhưng sau khi loại bỏ vùng lỗi và hoàn tất bố trí rập, chỉ có 72 m² trở thành các chi tiết đạt yêu cầu.
Khi đó:
Yield Rate = 72 / 100 × 100 = 72%
Nói cách khác, tỷ lệ sử dụng da của lô nguyên liệu này là khoảng 72%, còn phần còn lại thuộc nhóm hao hụt, vùng lỗi hoặc diện tích chưa thể tận dụng cho thiết kế đang sản xuất.
Tuy nhiên, mỗi xưởng hoặc phần mềm sản xuất có thể quy ước Yield Rate khác nhau. Có nơi lấy tổng diện tích da mua vào làm mẫu số, có nơi chỉ tính diện tích đã qua phân loại. Vì vậy, khi trao đổi báo giá, thương hiệu nên làm rõ cách tính thay vì chỉ nhìn vào một con số phần trăm.
Từ Yield Rate tính lượng da cần mua như thế nào?
Giả sử tổng diện tích các chi tiết cần cắt cho một sản phẩm là 0,28 m² và Yield Rate dự kiến là 70%.
Lượng da lý thuyết cần chuẩn bị sẽ là: 0,28 / 0,70 = 0,40 m²
Như vậy, dù các chi tiết thành phẩm chỉ chiếm 0,28 m², lượng nguyên liệu đầu vào cần chuẩn bị có thể khoảng 0,40 m².
Nếu sản xuất 500 sản phẩm: 0,40 × 500 = 200 m² da
Con số thực tế vẫn có thể thay đổi vì còn phụ thuộc vào lô da, tỷ lệ lỗi, màu sắc, cách bố trí rập và yêu cầu kiểm soát chất lượng.
Đây cũng là lý do định mức tiêu hao da thường được hoàn thiện dần sau giai đoạn làm mẫu và sản xuất thử thay vì chỉ tính một lần từ bản thiết kế.
Những yếu tố nào làm định mức tiêu hao da tăng?
Hình dạng tấm da
Da tự nhiên không có hình chữ nhật đều như vật liệu dạng cuộn. Tấm da có hình dạng không đồng nhất nên việc bố trí các chi tiết sát nhau sẽ khó hơn.
Những khoảng trống ở mép hoặc giữa các rập đều ảnh hưởng đến tỷ lệ sử dụng da.
Vì vậy, cùng một bộ rập nhưng đặt trên hai tấm da có hình dạng khác nhau vẫn có thể cho Yield Rate khác nhau.
>>Tham khảo thêm: Top mẫu túi da cầm tay Clutch nam vừa đựng iPad vừa tạo phong cách doanh nhân
Khuyết điểm tự nhiên trên bề mặt
Sẹo, vết côn trùng, vùng nhăn hoặc chênh màu có thể khiến một phần diện tích không phù hợp với những chi tiết nằm ở mặt ngoài sản phẩm.
Chẳng hạn, mặt trước của một chiếc túi yêu cầu bề mặt đẹp và đồng đều thường phải chọn vùng da tốt hơn. Những vùng có khuyết điểm nhẹ có thể được chuyển sang làm chi tiết bên trong hoặc bộ phận ít lộ ra ngoài.
Khả năng phân loại và bố trí đúng vị trí ảnh hưởng trực tiếp đến định mức tiêu hao da.
Thiết kế có nhiều chi tiết lớn
Các mảng lớn như thân trước, thân sau hoặc nắp túi thường khó chen vào những khoảng da nhỏ còn dư.
Ngược lại, các chi tiết như đai, quai ngắn, miếng gia cố hoặc phụ kiện da nhỏ có thể tận dụng những vùng trống tốt hơn.
Một sản phẩm gồm nhiều mảng lớn vì vậy chưa chắc có tỷ lệ sử dụng da tốt dù tổng diện tích thành phẩm không quá cao.
Yêu cầu về hướng vân
Một số thiết kế yêu cầu các chi tiết phải cùng hướng vân hoặc có bề mặt tương đồng.
Khi đó, rập không thể tự do xoay mọi hướng chỉ để tận dụng diện tích. Khoảng trống giữa các chi tiết có thể tăng lên, khiến tỷ lệ sử dụng da giảm.
Đây là điểm thương hiu cần cân nhắc giữa thẩm mỹ và hiệu quả nguyên liệu.
Yêu cầu đồng màu giữa các chi tiết
Với sản phẩm cao cấp hoặc những thiết kế có các mảng da nằm sát nhau, màu sắc thường cần tương đối đồng nhất.
Nếu một tấm da có nhiều vùng đậm nhạt, việc chọn các chi tiết gần màu nhau có thể làm giảm khả năng tận dụng toàn bộ tấm da.
Do đó, tối ưu nguyên liệu da không đồng nghĩa với việc sử dụng tất cả mọi phần bằng mọi giá. Chất lượng thành phẩm vẫn phải được ưu tiên.
Nesting rập ảnh hưởng đến Yield Rate như thế nào?
Nesting là quá trình bố trí các chi tiết rập lên bề mặt nguyên liệu sao cho tận dụng diện tích hiệu quả nhất nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Ví dụ, thay vì xếp tất cả thân túi trước rồi mới đến quai, người bố trí rập có thể tận dụng khoảng trống giữa các chi tiết lớn để đặt các chi tiết nhỏ hơn.
Một phương án nesting tốt có thể:
- Giảm khoảng trống giữa các rập.
- Tận dụng vùng nhỏ còn sử dụng được.
- Phân bổ vùng da đẹp cho mặt ngoài.
- Đưa vùng da kém hơn vào các chi tiết ít lộ.
- Hạn chế phải mở thêm tấm da mới.
Đây là một trong những bước quan trọng để cải thiện định mức tiêu hao da mà không cần thay đổi chất liệu.
6 cách giúp thương hiệu tối ưu nguyên liệu da
1. Tính định mức ngay từ giai đoạn làm mẫu
Không nên chờ đến khi sản xuất hàng loạt mới kiểm tra lượng da tiêu hao.
Ngay khi hoàn thành rập mẫu, có thể thử bố trí các chi tiết để ước tính Yield Rate. Nếu mức hao hụt quá cao, thiết kế vẫn còn cơ hội điều chỉnh trước khi chốt sản xuất.
2. Hạn chế những chi tiết lớn không thực sự cần thiết
Một mảng trang trí lớn hoặc phần nắp kéo dài thêm vài centimet có thể làm thay đổi đáng kể khả năng bố trí rập.
Khi phát triển sản phẩm, nên đặt câu hỏi: chi tiết này thực sự cần cho công năng và thẩm mỹ hay chỉ đang làm tăng tiêu hao vật liệu?
Tối ưu không có nghĩa là cắt giảm thiết kế một cách cực đoan mà là loại bỏ những phần không tạo thêm giá trị tương xứng.
3. Dùng phần da nhỏ cho chi tiết phụ
Các phần da còn lại sau khi cắt thân túi có thể phù hợp để làm:
- Đai giữ.
- Tay kéo khóa.
- Miếng logo.
- Miếng gia cố.
- Quai nhỏ.
- Phụ kiện trang trí.
Việc kết hợp nhiều kích thước rập trong cùng một lượt cắt giúp tăng tỷ lệ sử dụng da đáng kể hơn so với chỉ bố trí các chi tiết lớn.
4. Kết hợp nhiều mẫu sản phẩm khi phù hợp
Một thương hiệu có túi lớn, ví và phụ kiện nhỏ có thể tận dụng phần nguyên liệu dư của sản phẩm lớn cho sản phẩm nhỏ hơn.
Cách này đặc biệt hữu ích khi các dòng sản phẩm cùng sử dụng một loại vật liệu và màu sắc.
Thay vì nhìn định mức tiêu hao da của từng SKU hoàn toàn tách biệt, có thể xem xét khả năng dùng chung nguyên liệu trong cả nhóm sản phẩm.
5. Phân vùng chất lượng da trước khi cắt
Không phải chi tiết nào cũng cần sử dụng vùng da đẹp nhất.
Có thể phân loại:
- Vùng A cho mặt ngoài quan trọng.
- Vùng B cho mặt bên hoặc đáy.
- Vùng C cho chi tiết bên trong hoặc bộ phận nhỏ.
Phân vùng hợp lý giúp giữ chất lượng hình thức mà vẫn cải thiện tỷ lệ sử dụng da.
6. Theo dõi định mức thực tế sau sản xuất
Định mức trên bản vẽ chỉ là dự kiến. Sau mỗi đợt sản xuất, nên so sánh lượng nguyên liệu thực tế với lượng tính toán ban đầu.
Ví dụ:
| Chỉ số | Kế hoạch | Thực tế |
| Da dự kiến cho 100 sản phẩm | 40 m² | 43 m² |
| Yield Rate | 70% | 65% |
| Chênh lệch nguyên liệu | – | +3 m² |
Nếu mức chênh lệch lặp lại qua nhiều đơn hàng, cần xem lại cách tính định mức, bố trí rập hoặc tiêu chuẩn chọn da.
Định mức thấp chưa chắc do xưởng cắt lãng phí
Khi thấy Yield Rate thấp, không nên mặc định nguyên nhân là thao tác cắt không tốt.
Có thể thiết kế đang yêu cầu nhiều chi tiết lớn, vật liệu có tỷ lệ lỗi cao hoặc tiêu chuẩn đồng màu quá chặt. Một số sản phẩm cũng bắt buộc giữ hướng vân nhất định nên không thể xoay rập tự do.
Do đó, đánh giá định mức tiêu hao da cần nhìn đồng thời vào thiết kế, đặc điểm vật liệu và tiêu chuẩn thành phẩm.
Mục tiêu hợp lý không phải đạt một tỷ lệ phần trăm càng cao càng tốt, mà là tìm điểm cân bằng giữa chất lượng sản phẩm và lượng nguyên liệu sử dụng.
Yield Rate ảnh hưởng trực tiếp đến báo giá gia công
Chi phí vật liệu thường chiếm một phần đáng kể trong giá thành đồ da. Khi tỷ lệ sử dụng da giảm, lượng nguyên liệu phải mua cho cùng số lượng thành phẩm sẽ tăng.
Ví dụ, nếu một thiết kế cần 30 m² diện tích chi tiết thực tế:
- Yield Rate 75% → cần khoảng 40 m² nguyên liệu.
- Yield Rate 60% → cần khoảng 50 m² nguyên liệu.
Chỉ riêng sự khác biệt về cách tận dụng nguyên liệu đã tạo ra chênh lệch đáng kể.
Vì vậy, khi so sánh báo giá giữa các xưởng, thương hiệu không nên chỉ hỏi “một sản phẩm bao nhiêu tiền”. Cần hiểu thêm chất liệu, cấu trúc sản phẩm, tiêu chuẩn lựa da và cách tính nguyên liệu phía sau báo giá.
FADODA và bài toán tối ưu nguyên liệu khi gia công đồ da
Xưởng gia công đồ da theo yêu cầu tại FADODA có nhiều nhóm sản phẩm như cặp công sở, túi xách, balo, túi đeo chéo, túi du lịch, ví và các phụ kiện khác. Quá trình phát triển mẫu cũng cần thống nhất rõ chất liệu, kích thước, phụ kiện và các yêu cầu hoàn thiện trước khi đi vào sản xuất hàng loạt.
Với Local Brand, việc trao đổi định mức ngay từ giai đoạn làm mẫu giúp dễ đánh giá hơn tác động của thiết kế đến chi phí nguyên liệu. Một thay đổi nhỏ ở kích thước hoặc cấu trúc rập đôi khi có thể tạo khác biệt đáng kể khi nhân lên hàng trăm sản phẩm.
Tối ưu chi phí bắt đầu từ cách dùng từng tấm da
Định mức tiêu hao da không chỉ là con số dành cho bộ phận sản xuất mà còn là dữ liệu giúp thương hiệu kiểm soát giá thành ngay từ khâu thiết kế. Yield Rate càng được theo dõi sát, việc dự toán nguyên liệu và điều chỉnh sản phẩm càng chủ động.
Nếu đang phát triển mẫu túi, ví, balo hoặc cặp da riêng, có thể trao đổi yêu cầu với FADODA từ giai đoạn làm mẫu để cân đối thiết kế, vật liệu và phương án gia công trước khi sản xuất số lượng lớn.
Thông tin liên hệ:
- Showroom: 74/4B Thới Tam Thôn 13, Ấp 6, Xã Thới Tam Thôn, Hóc Môn, TP Hồ Chí Minh. (Vị trí Google Maps)
- Thời gian làm việc: Từ 08h00 – 22h00 T2 – Chủ Nhật
- Điện thoại: 0968 683 376
- Hotline góp ý & Khiếu suy: 0968 683 376
- Email: Fadoda.vn@gmail.com
- Webiste: Fadoda.vn
- Facebook: Fadoda
